Rwa kulszowa i ból promieniujący do nogi — leczenie w Warszawie

Czym jest rwa kulszowa — i czym nie jest

Rwa kulszowa to ból wynikający z podrażnienia korzenia nerwowego, z którego powstaje nerw kulszowy — najczęściej na poziomie L4–L5 albo L5–S1. Ma dość charakterystyczny obraz: biegnie od pośladka w dół nogi, często poniżej kolana, nieraz aż do stopy. Pacjenci opisują go jako rażenie, pieczenie albo przeszywanie. Typowo nasila się przy kaszlu, kichaniu i parciu, a w tym samym obszarze może pojawić się drętwienie, mrowienie albo osłabienie mięśni.

Najczęstszą przyczyną jest przepuklina krążka międzykręgowego, rzadziej zwężenie kanału kręgowego. Słowo „rwa” mówi więc, gdzie i jak boli — ale jeszcze nie dlaczego. Dlatego samo rozpoznanie to dopiero początek.

Ból idący w nogę, który rwą nie jest

Duża część osób, które przychodzą z „rwą”, ma ból o innym pochodzeniu. Napięte, głęboko położone mięśnie pośladka — m.in. mięsień gruszkowaty i mięśnie pośladkowe — potrafią rzutować ból na tył i bok uda, czasem niżej. Na pierwszy rzut oka wygląda to podobnie, ale zachowuje się inaczej:

• ból jest bardziej rozlany, trudniej go obrysować palcem,
• rzadziej schodzi poniżej kolana,
• zwykle nie daje drętwienia ani osłabienia siły,
• nie nasila się przy kaszlu i kichaniu.

To rozróżnienie ma praktyczne konsekwencje. Przy bólu mięśniowym ulga bywa szybka, jeśli trafimy w źródło. Przy podrażnionym korzeniu część technik na początku jest wręcz niewskazana. A bardzo często występuje jedno i drugie naraz — wtedy liczy się kolejność pracy. Więcej o bólu rzutowanym z mięśni piszemy w artykule o punktach spustowych.

Dyskopatia w opisie rezonansu — co to zmienia

Słowa „dyskopatia”, „protruzja” czy „przepuklina” w opisie badania brzmią jak wyrok. Warto wiedzieć dwie rzeczy.

Po pierwsze, zmiany w krążkach międzykręgowych widać w badaniach obrazowych także u osób, które nie mają żadnego bólu, i z wiekiem jest ich coraz więcej. Opis badania mówi, co widać na obrazie — nie to, skąd bierze się Twój ból.

Po drugie, większość przypadków bólu korzeniowego z przepukliny poprawia się bez operacji. Dlatego w badaniu sprawdzamy, czy to, co widać na rezonansie, faktycznie odpowiada Twoim objawom — i dopiero wtedy decydujemy, co robić.

Kiedy nie do fizjoterapeuty, tylko pilnie do lekarza

Są objawy, przy których nie czeka się na wizytę w gabinecie fizjoterapii, tylko jedzie do lekarza albo na SOR:

• problem z oddaniem moczu albo jego nietrzymanie, nietrzymanie stolca,
• drętwienie w okolicy krocza, pośladków i wewnętrznej strony ud,
• postępujące osłabienie nogi — stopa „opada”, nie da się stanąć na palcach albo na piętach,
• ból po poważnym urazie, z gorączką albo z niewyjaśnionym spadkiem masy ciała.

Pierwsze dwa punkty mogą oznaczać zespół ogona końskiego — ucisk na nerwy w dolnej części kanału kręgowego, który wymaga pilnej diagnostyki i może wymagać pilnego leczenia operacyjnego. Jeśli coś z tej listy dotyczy Ciebie, to nie jest temat na fizjoterapię.

Jak wygląda badanie

Pierwsza wizyta to przede wszystkim rozstrzygnięcie, z jakim bólem mamy do czynienia. Zaczynamy od wywiadu: jak się zaczęło, co nasila, co przynosi ulgę, czy jest drętwienie albo osłabienie. Potem badanie neurologiczne — czucie, siła, odruchy — i testy napięciowe nerwu, takie jak unoszenie wyprostowanej nogi. Oceniamy ruchomość kręgosłupa, bioder i miednicy oraz sprawdzamy mięśnie, które mogą dawać ból rzutowany.

Celem jest odtworzenie dokładnie tego bólu, z którym przychodzisz. Jeśli masz opisy badań obrazowych — przynieś je, ale to nie one same decydują o planie.

Terapia — i czego nie robić

W ostrej fazie celem jest wyciszenie bólu i podrażnienia. Pracujemy łagodnymi technikami manualnymi, uczymy pozycji i ruchu, które nie dokładają bólu, i dobieramy aktywność tak, żeby nie leżeć plackiem. Gdy ostry ból mija, zaczyna się właściwa praca: ruchomość, praca z tkankami, a potem stopniowy powrót do obciążenia — dźwigania, sportu, długiego siedzenia.

Czego nie robić w ostrej rwie:

• nie leżeć kilka dni w łóżku — ruch w zakresie, który nie nasila bólu, pomaga bardziej niż bezruch,
• nie rozciągać się na siłę — napinanie podrażnionego nerwu potrafi go rozdrażnić jeszcze bardziej,
• nie szukać „nastawienia” — kręgosłup nie wypada i nie wraca na miejsce,
• nie oceniać postępu po opisie rezonansu, tylko po tym, co możesz zrobić bez bólu.

Ile to trwa

Nie podajemy liczby wizyt przed badaniem, bo nie wynikałaby z niczego. Ostry epizod po tygodniu nietypowego obciążenia i ból, który wraca od kilku lat, to dwie różne historie.

Po badaniu mówimy, co realnie widzimy i po czym poznamy, że idzie w dobrą stronę: mniej bólu w nocy i rano, ból cofający się z łydki w stronę pośladka, wracający zakres ruchu. Jeśli w umówionym czasie tego nie ma — weryfikujemy założenia, zamiast dokładać kolejne wizyty tego samego.

Jeśli ból wraca regularnie, przeczytaj też nasz tekst o lordozie i postawie — część nawrotów bierze się nie z samego krążka, tylko z tego, jak na co dzień obciążasz odcinek lędźwiowy.